Riêng hai tuyến trục đại lộ đã ảnh hưởng tới 713,65 ha, chưa kể các công viên và dự án thành phần khác. Bài viết tổng hợp chính sách tái định cư, bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất làm trục đại lộ cảnh quan sông hồng: nguyên tắc giữ người dân ở lại đúng địa bàn, bốn thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư, quỹ đất tại chỗ ở 10 xã phường, sáu khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư hơn 1.950 ha, mức bồi thường gấp hai lần, sáu nhóm hỗ trợ theo Luật Đất đai 2024.
Quy mô giải phóng mặt bằng đặt ra bài toán gì
Diện tích ảnh hưởng của riêng hai tuyến đường đã là 713,65 ha, trong đó bờ Tả 372,24 ha và bờ Hữu 341,41 ha. Con số này chưa bao gồm phần giải phóng mặt bằng cho 11 dự án công viên quy mô khoảng 3.513 ha, hai dự án kè và ba dự án đô thị định cư.
Về dân cư, 12 cụm làng lâu đời trong ranh giới quy hoạch có tổng diện tích khoảng 1.067 ha với 160.400 người và 46.689 hộ. Trong đó khoảng 67 ha phải di dời theo Quyết định 257, khoảng 50 ha di dời do ảnh hưởng trục đại lộ và khoảng 108 ha thuộc diện tái thiết.
Mức độ phức tạp thể hiện ở chỗ dự án đã tách riêng một “dự án giải phóng mặt bằng độc lập” vào nhóm hạng mục ưu tiên giai đoạn 2026–2030. Điều đó cho thấy giải phóng mặt bằng được xác định là đường găng của toàn bộ tiến độ, chứ không phải là công việc phụ trợ.
Nguyên tắc xuyên suốt: giữ người dân ở lại đúng địa bàn
Hồ sơ nêu rõ mục tiêu là đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng dân cư, giải quyết nhu cầu tái định cư theo phương án đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư.
Hai cam kết cụ thể được đưa ra:
- Ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng: đây là điểm khác biệt so với cách làm cũ vốn thường đưa dân đi xa nơi ở gốc.
- Khu tái định cư phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ: yêu cầu này gắn với nghĩa vụ đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại khu mới.
Nguyên tắc này có ý nghĩa thực tế lớn với các làng nghề. Với Bát Tràng, Kim Lan hay Tranh Khúc, sinh kế gắn chặt với vị trí và mặt bằng sản xuất, nên việc chuyển đi xa đồng nghĩa với mất nghề chứ không chỉ là đổi chỗ ở.
Bốn thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư
Hồ sơ xác định trình tự bốn bước, chỉ chuyển sang bước sau khi bước trước không đáp ứng đủ.
- Bước 1 – tại chỗ: bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã, ưu tiên chuyển người dân từ khu vực ngoài bãi sông vào khu vực phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn, nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án đầu tư.
- Bước 2 – lân cận: trường hợp quỹ đất trên địa bàn không đủ, nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận có khoảng cách hợp lý, thuận lợi cho người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng hiện có.
- Bước 3 – khu định cư tập trung: bố trí tại các khu định cư đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, bảo đảm đầy đủ giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.
- Bước 4 – khu đô thị đa mục tiêu: được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng phần nhu cầu tái định cư còn thiếu, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các điều kiện dịch vụ đô thị đồng bộ.
Điểm đáng chú ý ở bước 1 là hướng di chuyển: từ ngoài bãi sông vào phía trong đê. Đây vừa là giải pháp tái định cư vừa là giải pháp an toàn lũ, vì nó giảm dần số hộ sinh sống trong không gian thoát lũ.
Quỹ đất tái định cư tại chỗ và lân cận
Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành và ý kiến của các xã, phường liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng dự án được dự kiến bố trí tại 9 khu vực, tương ứng 11 phường, xã.
| Địa bàn | Diện tích dự kiến |
|---|---|
| Xã Mê Linh | 72 ha |
| Xã Vĩnh Thanh và xã Đông Anh | 30 ha |
| Xã Bát Tràng | 35 ha |
| Xã Ô Diên | 11 ha |
| Phường Thượng Cát và phường Đông Ngạc | 12 ha |
| Phường Yên Sở | 10 ha |
| Xã Thanh Trì | 42 ha |
| Xã Nam Phù | 72 ha |
| Xã Hồng Vân | 23 ha |
| Cộng các dòng chi tiết | 307 ha |
Tài liệu nêu tổng quy mô quỹ đất này là “khoảng 265 ha”, trong khi cộng chín dòng chi tiết được 307 ha. Chênh lệch 42 ha chưa được giải thích trong hồ sơ công bố. Người đọc nên coi cả hai con số là số liệu dự kiến, và hồ sơ cũng ghi rõ sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung, điều chỉnh số lượng và quy mô để đáp ứng tối đa nhu cầu.
Có một chi tiết đáng lưu ý: phường Yên Sở nằm trong danh sách bố trí quỹ đất tái định cư nhưng không thuộc 16 phường, xã trong ranh giới quy hoạch. Yên Sở thuộc nhóm 8 phường, xã vùng ảnh hưởng, được huy động quỹ đất để hỗ trợ các địa bàn lân cận.
Năm địa bàn không có quỹ đất tái định cư trong đê
Với các xã, phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, hồ sơ xác định không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê cho người dân.
Đây đều là các địa bàn nằm ở đoạn giữa, nơi khu vực trong đê đã đô thị hóa dày đặc từ lâu. Phường Hồng Hà là ví dụ rõ nhất: đoạn tuyến qua đây dài 11,2 km với diện tích ảnh hưởng 89,37 ha, lớn nhất trong 16 địa bàn, đồng thời chứa cụm làng Nhật Tân – Tứ Liên với 53.000 người thuộc diện tái thiết.
Khi bố trí tái định cư, người dân năm địa bàn này dự kiến được sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư tập trung của Thành phố. Các khu này đồng thời là quỹ bổ sung chung của dự án, phục vụ các địa bàn khác khi quỹ tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ.
Sáu khu đô thị đa mục tiêu và khu định cư
Đây là phần quan trọng nhất với các hộ phải di dời, vì nó cho biết cụ thể sẽ được chuyển đi đâu, loại hình gì và khi nào có nhà.
| Khu | Quy mô | Dự kiến bố trí | Mốc hoàn thành |
|---|---|---|---|
| Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm – Đông Anh | ~736,84 ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh | ~9.000 lô đất thấp tầng và ~23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội | Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất thấp tầng chậm nhất Quý II/2027; nhà ở cao tầng chậm nhất Quý IV/2029; toàn bộ dự án năm 2030 |
| Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City) | ~474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc | ~5.000 lô đất thấp tầng và 5.000–10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội | Hạ tầng kỹ thuật chậm nhất Quý II/2028; hoàn thành hạ tầng và nhà ở cao tầng năm 2030 |
| Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam | ~169,5 ha | ~14.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội | Chậm nhất Quý I/2030 |
| Khu đô thị đa mục tiêu Bồ Đề – Long Biên – Bát Tràng | ~270,68 ha | ~10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội | Hoàn thành toàn bộ trong năm 2030 |
| Khu định cư Long Biên – Bồ Đề | ~201 ha | ~25.000 căn hộ chung cư | Chậm nhất Quý I/2030 |
| Khu định cư Lĩnh Nam | ~101 ha | ~12.500 căn hộ chung cư | Chậm nhất Quý I/2030 |
Tổng quy mô sáu khu là hơn 1.950 ha, với khoảng 14.000 lô đất thấp tầng và khoảng 90.500 đến 95.500 căn hộ. So với 46.689 hộ đang sinh sống trong 12 cụm làng, đây là quỹ nhà lớn hơn nhiều lần số hộ có khả năng phải di dời.
Mỗi khu được gắn với các địa bàn cụ thể mà nó phục vụ:
- Thư Lâm – Đông Anh: phục vụ người dân phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và các khu vực lân cận.
- Bắc Thăng Long: phục vụ khu vực xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và lân cận.
- Khu đô thị đa mục tiêu Lĩnh Nam: phục vụ phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và lân cận.
- Bồ Đề – Long Biên – Bát Tràng: phục vụ phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng và lân cận.
- Khu định cư Long Biên – Bồ Đề: phục vụ phường Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Phú Thượng và lân cận.
- Khu định cư Lĩnh Nam: phục vụ phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và lân cận.
Phường Hồng Hà và phường Phú Thượng cùng xuất hiện trong 5 trên 6 danh sách, chỉ vắng mặt ở Bắc Thăng Long vốn dành cho các xã phía Bắc. Điều này phản ánh đúng thực tế hai địa bàn này có khối lượng tái thiết lớn và không có quỹ đất tại chỗ.
Chính sách bồi thường
Thành phố áp dụng các chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù phù hợp với Luật Thủ đô, Nghị quyết số 254/2025/QH15 và số 258/2025/QH15 của Quốc hội, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP, Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND Thành phố và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND.
Nội dung chính về bồi thường:
- Bồi thường về đất bằng 02 lần mức quy định: áp dụng cho các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện về pháp lý theo quy định của Luật Đất đai và Nghị định số 88/2024/NĐ-CP.
- Bồi thường công trình và tài sản: gồm bồi thường công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng, vật nuôi theo Luật Đất đai và Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND.
Mức bồi thường gấp đôi là chính sách đặc thù, chỉ áp dụng được nhờ cơ chế thí điểm theo nghị quyết của Quốc hội. Điều kiện đi kèm là đất phải “đủ điều kiện về pháp lý”, nên các trường hợp lấn chiếm, sử dụng trái phép đất ven sông sẽ không thuộc diện này.
Sáu nhóm hỗ trợ theo Điều 108 Luật Đất đai 2024
Ngoài bồi thường, người bị thu hồi đất được hưởng các khoản hỗ trợ. Trong đó khoản hỗ trợ chuyển đổi nghề có ý nghĩa lớn nhất với các hộ nông nghiệp ven sông.
- Hỗ trợ ổn định đời sống.
- Hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh.
- Hỗ trợ di dời vật nuôi.
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 05 lần giá đất nông nghiệp.
- Hỗ trợ tái định cư: trường hợp được bồi thường về đất không đủ mua suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua tái định cư.
- Hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời.
Ngoài sáu nhóm trên, còn có 04 biện pháp hỗ trợ khác theo Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND và 02 biện pháp hỗ trợ theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND.
Khoản hỗ trợ chuyển đổi nghề bằng 05 lần giá đất nông nghiệp đặc biệt quan trọng vì đất nông nghiệp chiếm khoảng 5.741 ha, tức 50% diện tích khu vực nghiên cứu. Phần lớn hộ dân bị ảnh hưởng là hộ sản xuất nông nghiệp trên bãi.
Nguyên tắc bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất
Đây là cam kết có tính bảo vệ người dân rõ rệt nhất trong hồ sơ. Việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất.
Các quy định cụ thể về quyền được tái định cư:
- Đất ở đủ điều kiện được bồi thường: thì được tái định cư.
- Hộ gia đình nhiều thế hệ: trường hợp nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ thì được thêm suất tái định cư cho từng hộ.
- Đất không được bồi thường: nếu không còn nhà ở, nơi ở khác trên địa bàn thì vẫn được tái định cư.
- Còn nhà đất nhưng quá nhỏ: trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng nhỏ hơn diện tích tối thiểu tách thửa thì cũng được tái định cư.
UBND Thành phố cũng cam kết đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư và chỉ thực hiện di dời giải phóng mặt bằng các hộ dân khi đã bố trí nơi ở mới.
Song song, để đảm bảo tiến độ, Thành phố tổ chức giải phóng mặt bằng ngay đối với các khu vực là đất công, đất nông nghiệp và các khu vực đủ điều kiện thu hồi theo quy định, kể cả các trường hợp người dân tự nguyện di dời sớm.
Di chuyển mồ mả
Khu vực quy hoạch hiện không có nghĩa trang tập trung quy mô lớn, vẫn tồn tại các nghĩa địa nhỏ nằm rải rác gần khu dân cư. Đây là nội dung nhạy cảm và thường gây chậm tiến độ ở các dự án tương tự.
UBND Thành phố đã chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật các nghĩa trang tập trung của Thành phố gồm Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ, để sớm đưa vào sử dụng đáp ứng nhu cầu tiếp nhận mộ.
Về định hướng dài hạn, đồ án xác định ngừng chôn cất và từng bước di chuyển các khu mộ, nghĩa địa hiện có đến nghĩa trang tập trung của Thành phố. Nhu cầu an táng mới sẽ được đưa về nghĩa trang tập trung hoặc các địa phương theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Cam kết về công khai và bổ sung chính sách
UBND Thành phố cho biết sẽ chỉ đạo UBND phường, xã xem xét thêm các chính sách nếu cần thiết, trên nguyên tắc phù hợp quy định pháp luật và đảm bảo quyền lợi cho người dân bị thu hồi đất, di dời, tháo dỡ tài sản.
Đi kèm là cam kết công bố, công khai đầy đủ các quy định về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để nhân dân biết và đồng thuận. Đây là nội dung người dân có thể căn cứ để yêu cầu chính quyền địa phương cung cấp thông tin cụ thể cho trường hợp của mình.
Điều người dân cần làm trong thời gian lấy ý kiến
Hồ sơ đang lấy ý kiến trong 20 ngày kể từ ngày 7/9/2026 với cộng đồng dân cư. Đây là giai đoạn ý kiến còn có khả năng tác động tới nội dung đồ án.
Với nội dung tái định cư, có bốn câu hỏi nên nêu cụ thể khi góp ý:
- Thửa đất của gia đình có nằm trong phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ hoặc nút giao hay không: đối chiếu bản vẽ 1/500 của xã, phường mình.
- Nếu phải di dời thì được bố trí ở đâu: tại chỗ, lân cận, khu định cư tập trung hay khu đô thị đa mục tiêu.
- Loại hình tái định cư: đất thấp tầng hay căn hộ chung cư, và thời điểm dự kiến bàn giao.
- Điều kiện pháp lý của thửa đất: vì mức bồi thường gấp hai lần chỉ áp dụng cho đất đủ điều kiện pháp lý.
Cần lưu ý ranh giới trên bản vẽ tỷ lệ 1/5000 mới mang tính định hướng. Phạm vi, ranh giới và quy mô cụ thể sẽ được xác định chính xác ở bước lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, theo đúng kiến nghị của đơn vị lập quy hoạch.
Tài liệu hồ sơ quy hoạch (bản gốc)
Tài liệu dưới đây trích từ hồ sơ lấy ý kiến bản dấu đỏ do Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội lập. Bấm Xem để mở tài liệu trong tab mới, hoặc Tải về để lưu bản đầy đủ.
- Tổ Hợp Khách Sạn Nghỉ Dưỡng Lớn Nhất Việt Nam – Vinhomes Green Paradise
- Vinhomes Pearl Bay: Khi Bất Động Sản Vịnh Biển Trở Thành Tài Sản Di Sản Của Giới Tinh Hoa
- Vinhomes Grand Park Thừa hưởng toàn bộ tiềm năng đến từ vành đai 3
- Vingroup Đặt Mua 200 Đoàn Tàu Alstom Cho Metro Hà Nội Và Nội Địa Hóa 117 Đoàn
- Đề Xuất Điều Chỉnh Thiết Kế Hầm Ngầm Siêu Dự Án Đường Vượt Biển Cần Giờ – Vũng Tàu 93.000 Tỷ Đồng
Zalo