Sáng ngày 22/10/2026, Chính phủ đã chính thức trình Quốc hội dự án Luật Đất đai (sửa đổi) với nhiều nội dung cải cách mang tính bước ngoặt, dự kiến được xem xét và thông qua tại kỳ họp này. Trong đó, các quy định mới xoay quanh cơ chế thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và đặc biệt là giải pháp hoán đổi đất ở kết hợp chính sách bảo đảm sinh kế đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội. Việc chuyển dịch từ tư duy hành chính cứng nhắc sang tầm nhìn “tái thiết cuộc sống” cho người dân thể hiện rõ định hướng phát triển bền vững và đặt quyền lợi hợp pháp của nhân dân lên hàng đầu.
Những điểm trọng tâm trong cơ chế hoán đổi đất ở và bồi thường khi thu hồi
Theo tờ trình dự án luật, Chính phủ đã đề xuất những phương án linh hoạt nhằm giải quyết triệt để các vướng mắc thường gặp trong công tác giải phóng mặt bằng và thu hồi đất phục vụ phát triển kinh tế – xã hội hay quốc phòng, an ninh:
- Cơ chế hoán đổi linh hoạt: Theo khoản 9 Điều 41 của dự thảo, người có đất ở bị thu hồi, nếu có nhu cầu, được phép hoán đổi phần diện tích bị thu hồi sang phần đất còn lại của thửa đất hoặc sang một thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của chính mình nằm trong cùng phạm vi cấp xã. Đây là phương án bổ sung mang tính thực tiễn cao, giúp giảm thiểu tối đa sự xáo trộn về không gian sống cho người dân.
- Xử lý phần diện tích đất còn lại bất hợp lý: Đối với những diện tích đất còn lại sau khi thu hồi mà không đủ điều kiện sử dụng hoặc hình thể không thuận lợi, Nhà nước khuyến khích người dân thực hiện chuyển quyền, hợp thửa hoặc tách thửa. Các giao dịch này sẽ được miễn hoàn toàn thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ cùng các khoản phí liên quan. Trường hợp người dân có nguyện vọng, cơ quan chức năng sẽ xem xét thu hồi luôn phần diện tích còn lại này.
- Đa dạng hóa hình thức bồi thường: Dự thảo tiếp tục duy trì nguyên tắc bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng, hoặc linh hoạt hoán đổi bằng nhà ở/đất khác mục đích nếu địa phương có quỹ đất và người dân có nhu cầu. Phương án nhận tiền bồi thường vẫn được giữ nguyên cho những ai không có nhu cầu nhận đất.
Ý nghĩa chiến lược của chính sách mới
Chuyển đổi tư duy từ “bồi thường tài sản” sang “tái thiết cuộc sống”
Trong nhiều thập kỷ qua, bài toán thu hồi đất luôn đi kèm với những áp lực lớn về an sinh xã hội do người dân đối mặt với nguy cơ mất kế sinh nhai dù đã nhận tiền đền bù. Việc Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá cao bước chuyển từ “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân” theo Nghị quyết 21 của Trung ương cho thấy một tầm nhìn chính sách rất nhân văn. Nhà nước không chỉ dừng lại ở việc trả tiền hay cấp lô đất tái định cư, mà còn gánh vác trách nhiệm đồng hành lâu dài cùng người dân thông qua các biện pháp hỗ trợ tạo việc làm, ổn định sản xuất và phục hồi thu nhập.
Giải mã ý nghĩa của quy định hoán đổi đất ở tại chỗ
Cơ chế hoán đổi phần đất bị thu hồi sang phần đất còn lại hoặc thửa đất khác trong cùng xã giải quyết triệt để bài toán tâm lý “bền vững không gian sống” của người Việt. Thay vì phải di dời đến các khu tái định cư xa xôi, thiếu thốn hạ tầng xã hội trong giai đoạn đầu, nhiều hộ gia đình có thể tiếp tục duy trì không gian sinh hoạt quen thuộc ngay trên chính mảnh đất của mình hoặc khu vực lân cận. Điều này không chỉ giúp giảm tải áp lực bố trí quỹ đất tái định cư cho ngân sách nhà nước mà còn duy trì sự gắn kết cộng đồng dân cư bản địa.
Thể chế hóa các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thị trường
Bên cạnh chính sách thu hồi đất, dự thảo luật còn đề xuất các quy định cởi mở như xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho một số trường hợp vi phạm thủ tục trước ngày 1/8/2024 nếu sử dụng ổn định, không tranh chấp, hay quy định mã định danh duy nhất cho từng thửa đất trên nền tảng số hóa. Những điểm mới này phối hợp nhịp nhàng với chính sách hoán đổi đất ở sẽ tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, khơi thông dòng vốn và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, bền vững trong chu kỳ mới.
Kỳ vọng về bước đột phá mới trong quản lý đất đai và phát triển bền vững
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội lần này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế tài chính và quản lý đất đai tại Việt Nam. Bằng việc đặt người dân làm trung tâm thông qua cơ chế hoán đổi linh hoạt, minh bạch hóa chính sách giá đất và bảo đảm sinh kế dài hạn, các sửa đổi mới không chỉ tháo gỡ hàng loạt “điểm nghẽn” hạ tầng bấy lâu nay mà còn củng cố niềm tin sâu sắc trong nhân dân.
Theo chương trình nghị sự, dự án luật sẽ tiếp tục được Quốc hội thảo luận chuyên sâu vào ngày 26/10 và xem xét thông qua ngày 21/11/2026. Sự đồng thuận cao đối với các chính sách mới hứa hẹn sẽ tạo nên hành lang pháp lý vững chắc, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, vừa giải phóng tối đa nguồn lực đất đai cho sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
- Tuyến Đường Sắt Bến Thành – Cần Giờ: Tiến Độ Thực Địa Tại Depot Và Công Tác Khảo Sát Trung Tâm
- Tuyến xe buýt số 157
- Cho Thuê Homestay/Airbnb Vinhomes Green Paradise
- HỆ THỐNG GIÁM SÁT AN NINH TOÀN DIỆN TẠI PICITY SKY PARK
- Hạ Tầng Giao Thông TP.HCM: Động Lực Bứt Phá Và Tiềm Năng Từ Đại Đô Thị Vinhomes Sài Gòn Park Hóc Môn
Zalo