Nhóm bản vẽ thiết kế đô thị là phần trực quan nhất của Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm. Bài viết trình bày sáu bản vẽ mang mã QH14: phân vùng kiến trúc cảnh quan, không gian cây xanh mặt nước, trục không gian chính và khu vực cửa ngõ, khu trung tâm và điểm nhấn đô thị, bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa, cùng bản vẽ phối cảnh tổng thể mô phỏng không gian kiến trúc.
Thiết kế đô thị nằm ở đâu trong đồ án
Nội dung thiết kế đô thị được quy định thành một mục riêng trong yêu cầu về nội dung quy hoạch: định hướng tổ chức phân vùng kiến trúc cảnh quan; không gian cây xanh mặt nước, khu vực cửa ngõ, trục không gian chính, điểm nhấn thành phố; bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa.
Việc tách thành một mục riêng có ý nghĩa: nó đặt hình thái đô thị ngang hàng với sử dụng đất và hạ tầng kỹ thuật, thay vì coi là phần trang trí sau cùng. Với một đồ án có tầm nhìn 100 năm, hình thái đô thị là thứ tồn tại lâu nhất — lâu hơn cả chức năng sử dụng của từng công trình.
Phân vùng kiến trúc cảnh quan
Bản vẽ QH14A thể hiện Sơ đồ định hướng tổ chức phân vùng kiến trúc cảnh quan trên toàn địa bàn. Bản vẽ chia không gian thành các vùng có đặc trưng kiến trúc và cảnh quan riêng, kèm các bảng phân tích từng vùng ở phía dưới.
Ý nghĩa của phân vùng kiến trúc cảnh quan khác với phân vùng chức năng. Hai khu vực có thể cùng là đất ở nhưng thuộc hai vùng kiến trúc khác nhau, với yêu cầu khác nhau về chiều cao, mật độ, hình thức công trình và quan hệ với cảnh quan xung quanh.
Trên bản vẽ, phần bên phải trình bày mô hình siêu đô thị kỷ nguyên mới với hai cấp: đô thị và thành phố đa tâm, kèm sơ đồ diễn giải quá trình chuyển từ cấu trúc hiện nay sang cấu trúc đa cực.
Không gian cây xanh mặt nước
Bản vẽ QH14B1 gồm hai phần. Phần trái là Sơ đồ tổ chức không gian cây xanh mặt nước trên toàn địa bàn. Phần phải là Sơ đồ định hướng không gian dọc hành lang sông Sài Gòn hướng biển, trình bày chuỗi điểm đến dọc sông bằng các hình tròn minh họa.
Hai khu vực được ghi tên nổi bật trên bản vẽ là Khu bảo tồn Bình Châu – Phước Bửu và Vườn quốc gia Côn Đảo. Phần dưới bản vẽ có các sơ đồ mô hình không gian xanh trong đô thị và giải pháp tích hợp không gian xanh vào khu vực đã xây dựng.
Hành lang sông Sài Gòn hướng biển là ý tưởng nối liền lõi trung tâm với Cần Giờ và biển bằng một chuỗi không gian liên tục, thay vì để sông bị cắt khúc bởi các dự án riêng lẻ. Đây cũng là cách cụ thể hóa trục xanh – xanh dương ở cấp thiết kế.
Trục không gian chính và khu vực cửa ngõ
Bản vẽ QH14B2 thể hiện Sơ đồ tổ chức các trục không gian chính, kèm các sơ đồ nhỏ diễn giải từng trục. Các trục được vẽ riêng gồm Trục công nghiệp – logistics đa phương thức, Trục kinh tế Bắc – Nam, Trục kinh tế Đông – Tây, Trục xanh – xanh dương và sơ đồ liên kết mạng lưới hạ tầng đa tầng.
Phần dưới bản vẽ có Sơ đồ cơ cấu các cực đông lực phát triển, Sơ đồ tổ chức không gian các khu vực cửa ngõ, và một bảng minh họa mặt cắt các trục không gian điển hình. Hai ô ảnh bên phải minh họa cửa ngõ giao thông đường bộ và đường thủy cùng cửa ngõ giao thông đường sắt và hàng không.
Khu vực cửa ngõ là nơi người từ ngoài vào tiếp xúc đầu tiên với thành phố. Việc dành một phần bản vẽ riêng cho cửa ngõ cho thấy đồ án coi đây là yếu tố nhận diện, không chỉ là điểm trung chuyển giao thông.
Khu trung tâm và điểm nhấn đô thị
Bản vẽ QH14B3 thể hiện Sơ đồ tổ chức không gian các khu trung tâm và điểm nhấn đô thị, kèm phần Định hướng chi tiết các khu trung tâm ở bên phải với các phối cảnh minh họa.
Bảng ký hiệu của bản vẽ phân ba cấp điểm nhấn: Trung tâm cấp quốc gia, Trung tâm điểm nhấn cấp quốc gia và Trung tâm điểm nhấn cấp tỉnh. Cách phân cấp này xác lập thứ bậc cho các công trình biểu tượng, tránh tình trạng mọi dự án đều tự nhận là điểm nhấn.
Phần dưới bản vẽ trình bày các mô hình tổ chức không gian khu trung tâm bằng sơ đồ khối, minh họa quan hệ giữa mật độ xây dựng, chiều cao công trình và không gian mở.
Bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa
Bản vẽ QH14C thể hiện Sơ đồ các khu vực bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa, kèm phần Sơ đồ giải pháp bảo vệ cảnh quan tự nhiên và di sản ở bên phải.
Ba khu vực bảo tồn được ghi tên trên bản vẽ gồm Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ, Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu và Khu bảo tồn di tích địa lý Vườn quốc gia Côn Đảo.
Phần dưới bản vẽ có ba nhóm sơ đồ minh họa: bảo vệ cảnh quan tự nhiên khu vực trung tâm, bảo vệ cảnh quan tự nhiên khu vực phía Bắc và bảo vệ cảnh quan tự nhiên vườn quốc gia phía Nam. Cách chia theo ba khu vực phản ánh đúng cấu trúc “cao – thấp – biển” của địa hình.
Phối cảnh tổng thể mô phỏng không gian kiến trúc
Bản vẽ QH14D là Sơ đồ định hướng thiết kế chi tiết, tập hợp nhiều ô phối cảnh và mặt bằng minh họa cho từng loại hình không gian. Đây là bản vẽ trực quan nhất với người đọc phổ thông, vì nó cho thấy hình dung cụ thể về diện mạo các khu vực.
Cần lưu ý bản vẽ phối cảnh là công cụ minh họa ý tưởng thiết kế, không phải cam kết về hình thức công trình cụ thể. Ở giai đoạn quy hoạch tổng thể, phối cảnh dùng để kiểm tra tính khả thi về hình thái và tỷ lệ, chứ chưa xác định kiến trúc từng dự án.
Bảng tổng hợp sáu bản vẽ thiết kế đô thị
| Mã bản vẽ | Nội dung | Điểm đáng chú ý |
|---|---|---|
| QH14A | Định hướng tổ chức phân vùng kiến trúc cảnh quan | Mô hình siêu đô thị kỷ nguyên mới với hai cấp đô thị và thành phố đa tâm |
| QH14B1 | Không gian cây xanh mặt nước | Hành lang sông Sài Gòn hướng biển; Khu bảo tồn Bình Châu – Phước Bửu; Vườn quốc gia Côn Đảo |
| QH14B2 | Trục không gian chính, khu vực cửa ngõ | Sơ đồ riêng cho từng trục; mặt cắt các trục không gian điển hình; cửa ngõ đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng không |
| QH14B3 | Khu trung tâm và điểm nhấn đô thị | Ba cấp điểm nhấn: trung tâm cấp quốc gia, điểm nhấn cấp quốc gia, điểm nhấn cấp tỉnh |
| QH14C | Bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa | Ba khu bảo tồn được ghi tên; giải pháp riêng cho trung tâm, phía Bắc và vườn quốc gia phía Nam |
| QH14D | Phối cảnh tổng thể mô phỏng không gian kiến trúc | Tập hợp phối cảnh và mặt bằng minh họa cho từng loại hình không gian |
Bản sắc đô thị trong quan điểm lập quy hoạch
Đề cương nêu một quan điểm riêng về bản sắc: kiến tạo bản sắc đô thị đặc sắc trên cơ sở bảo tồn và thích nghi với các giá trị di sản, kết hợp hài hòa giữa truyền thống với tư duy năng động, hội nhập.
Cụm từ “bảo tồn và thích nghi” đáng chú ý. Nó khác với bảo tồn thuần túy — giữ nguyên trạng — ở chỗ chấp nhận công trình di sản có thể thay đổi công năng để tiếp tục được sử dụng, miễn giữ được giá trị cốt lõi.
Ở cực lõi trung tâm, định hướng nêu cụ thể: tái thiết đô thị, phát triển trung tâm tài chính, bảo tồn di sản, nâng cấp không gian công cộng ven sông, giảm áp lực giao thông cá nhân và tăng giá trị không gian thay vì tăng tải dân số cơ học. Bảo tồn di sản được đặt cạnh phát triển trung tâm tài chính trong cùng một danh sách, tại cùng một địa bàn.
Quan hệ giữa thiết kế đô thị và các phần khác của đồ án
Thiết kế đô thị là nơi ba lớp của mô hình 5 – 5 – 10 gặp nhau trên cùng một bản vẽ. Các cực động lực xuất hiện dưới dạng khu trung tâm và điểm nhấn. Các trục chiến lược xuất hiện dưới dạng trục không gian chính. Các vùng quản trị xuất hiện dưới dạng phân vùng kiến trúc cảnh quan.
Điều này giải thích vì sao nhóm QH14 gồm tới sáu bản vẽ, nhiều hơn bất kỳ nhóm nào khác trong bộ hồ sơ ngoài nhóm hạ tầng kỹ thuật. Thiết kế đô thị phải diễn giải toàn bộ định hướng thành hình thái không gian cụ thể.
Ý nghĩa với người dân và chủ đầu tư
Với người dân, nhóm bản vẽ này cho biết khu vực mình ở sẽ có diện mạo thế nào: mật độ, chiều cao, tỷ lệ cây xanh mặt nước và mức độ tiếp cận không gian công cộng. Với các khu vực ven sông, đây là phần trả lời câu hỏi dải bờ sông sẽ thuộc về công trình hay thuộc về không gian công cộng.
Với chủ đầu tư, phân vùng kiến trúc cảnh quan và ba cấp điểm nhấn là cơ sở để dự đoán các ràng buộc thiết kế sẽ được áp dụng ở bước quy hoạch chi tiết và cấp phép xây dựng.
Các bản vẽ và định hướng trong bài thuộc hồ sơ đang trong quá trình lập, chưa phải quy hoạch đã được phê duyệt. Ranh giới và chỉ tiêu cụ thể còn được chuẩn hóa ở các bước tiếp theo.
Cập nhật tháng 9/2026: tổ chức không gian theo nguyên tắc thuận tự nhiên
Báo cáo định hướng tháng 9/2026 tóm lược nguyên tắc tổ chức không gian toàn thành phố: thuận tự nhiên, phát triển đa cực, đa tâm, đa tầng trên nền sức chịu tải lãnh thổ; ưu tiên các vùng ổn định; bảo vệ khung xanh – xanh dương; dành không gian cho nước và kiểm soát chặt đô thị hóa ở vùng thấp trũng, nền đất yếu, sụt lún và nhạy cảm khí hậu.
Báo cáo minh họa quá trình tiến hóa cấu trúc đô thị qua ba giai đoạn: đơn tâm (trước 1990), đa cực – đa trung tâm (1990–2025) và siêu đô thị đa cực “Polycentric Hyper City” (2025–2045).
Sông Sài Gòn, sông Đồng Nai thành trục kinh tế và cảnh quan
Ở lớp cảnh quan mặt nước, báo cáo định hướng sông Sài Gòn và sông Đồng Nai thành trục kinh tế chiến lược. Thành phố thiết lập hệ thống bảo vệ sinh thái, công viên và không gian công cộng trải dài từ hồ Dầu Tiếng đến sông Đồng Nai, bao trọn khoảng 80 km sông chảy qua TP.HCM, đồng thời cải tạo, tái thiết mạnh các không gian đêm ven kênh.
Với quỹ đất, báo cáo đề xuất chuyển một số khu công nghiệp phía Tây (Bình Chánh, Hóc Môn, Củ Chi) sang chức năng hỗn hợp, nghiên cứu, y sinh, đô thị sinh thái; tăng quỹ đất công nghiệp, đô thị tại Bắc Bình Dương (Phú Giáo, Phước Hòa, Tân Uyên, Thường Tân) và Nam Vũng Tàu (Phú Mỹ, Tân Thành, Châu Đức, Kim Long, Bình Giã); phát triển đô thị – du lịch biển Long Hải, Hồ Tràm, Phước Hải, Xuyên Mộc.
Báo cáo tháng 9/2026 vẫn là tài liệu dự thảo phục vụ lấy ý kiến. Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm chưa được phê duyệt, các con số có thể tiếp tục điều chỉnh.
Tài liệu hồ sơ quy hoạch (bản gốc)
Tài liệu dưới đây trích từ hồ sơ Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm, do Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia phối hợp Boston Consulting Group lập. Bấm Xem để mở tài liệu trong tab mới, hoặc Tải về để lưu bản đầy đủ.
- Ga Ba Son
- TP.HCM Chính Thức Phê Duyệt Chủ Trương Đầu Tư Dự Án Cảng Tổng Hợp Và Container Cái Mép Hạ Với Tổng Vốn Hơn 50.820 Tỷ Đồng
- Glory Heights lựa chọn tốt nhất cho cư dân tương lai
- Vinhomes Pearl Bay Nha Trang: Biểu Tượng Sống – Đầu Tư Mới Bên Vịnh Biển Trung Tâm Thành Phố
- Vinhomes Olympic Hà Nội Chuẩn Bị Khởi Công: Siêu Đô Thị Thể Thao 10.000 Ha Và Giấc Mơ Sân Vận Động Lớn Nhất Thế Giới
Zalo